Η ιστοσελίδα μας παρέχει την καλύτερη δυνατή εμπειρία με τη χρήση cookies. Συνεχίζοντας την πλοήγηση στην ιστοσελίδα, συναινείτε στην χρήση cookies από εμάς. close

Έτσι πεθαίνουν σήμερα οι δημοκρατίες

Posted By: Bookstore Administrator In: Παρουσιάσεις On: Friday, September 21, 2018 Comment: 0 Hit: 67

Ένα νέο βιβλίο διερευνά τον ύπουλο θάνατο της σύγχρονης δημοκρατίας

Οι Στίβεν Λεβίτσκι και Ντάνιελ Ζιμπλάτ είναι καθηγητές στο Χάρβαρντ και συγγραφείς του δοκιμίου Πώς πεθαίνουν οι Δημοκρατίες. Στο πολύκροτο βιβλίο τους, το οποίο έχει προκαλέσει αίσθηση διεθνώς πυροδοτώντας συζητήσεις και προκαλώντας πολλά δημοσιεύματα τόσο στον διεθνή όσο και στον ελληνικό Τύπο, εξηγούν ότι από τον Ψυχρό Πόλεμο και μετά, τα πραξικοπήματα και οι επαναστάσεις έχουν μειωθεί, αλλά οι δημοκρατίες δεν έχουν σταματήσει να πεθαίνουν.

Πώς πεθαίνουν;

Από τα χέρια των εκλεγμένων κυβερνήσεων. Αυτό συνέβη στη Βενεζουέλα, τη Γεωργία, την Ουγγαρία, τη Νικαράγουα, το Περού, τις Φιλιππίνες, την Πολωνία, τη Ρωσία, τη Σρι Λάνκα, την Τουρκία και την Ουκρανία. Χώρες στις οποίες «διατηρούνται στα χαρτιά τα Συντάγματα και οι δημοκρατικοί θεσμοί και οι άνθρωποι εξακολουθούν να ψηφίζουν. Οι εκλεγμένοι αυτοκράτορες συντηρούν ένα επίχρισμα δημοκρατίας ενώ την στερούν από την ουσία της».

Ένα κενό, συχνό πλέον, και επίσης προφανώς «νόμιμο», εγκεκριμένο από τα Κοινοβούλια ή τα δικαστήρια. Και με τη σιωπή των εφημερίδων και των μέσων ενημέρωσης, που εξαγοράζεται με χρήματα ή απειλές.

«Οι πολίτες δεν καταλαβαίνουν αμέσως τι συμβαίνει. Πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν ότι ζουν σε μια δημοκρατία» λένε οι Λεβίτσκι και Ζιμπλάτ και αναρωτιούνται αν μπορεί αυτό να συμβεί (ή αν συμβαίνει) και στις ΗΠΑ.

Και συμβαίνει. Αυτό μπορεί να μοιάζει περίεργο ή και υπερβολικό ως συμπέρασμα. Οι συγγραφείς όμως καταρρίπτουν μια σειρά από μύθους που πολλοί πιστεύουν για τη μακροβιότερη αστική δημοκρατία του κόσμου, όπως για παράδειγμα ότι ο Τραμπ είναι πρωτοφανές ή μεμονωμένο φαινόμενο, ή το ότι οι ΗΠΑ έχουν στιβαρούς δημοκρατικούς θεσμούς που ποτέ δε θα επέτρεπαν σε πολιτικούς να εμφανίσουν αυταρχικές συμπεριφορές.

Πράγματι, απαριθμούν μια σειρά από πολιτικούς του προηγούμενου αιώνα που μοιάζουν πάρα πολύ με τους λαϊκιστές ηγέτες του σήμερα. Ο Χένρι Φορντ, ο γνωστός από τα αυτοκίνητα, ο οποίος ήταν ακροδεξιός αντισημίτης (τον αναφέρει στο Mein Kampf ο ίδιος ο Χίτλερ, που του απένειμε και παράσημο το 1938), πολύ δημοφιλής, ο οποίος για ένα διάστημα σκεφτόταν την κάθοδο στην πολιτική. Ο κυβερνήτης της Λουιζιάνα Χιούι Λονγκ. Ο κυβερνήτης της Αλαμπάμα Τζορτζ Γουάλας. Η πρόσφατη αμερικανική ιστορία είναι πλούσια σε παραδείγματα ακραίων λαϊκιστών με μεγάλη απήχηση στο λαό. Κανένας τους όμως δεν είχε καταφέρει μέχρι τώρα να φτάσει στην κορυφή του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ καθώς υπήρχε ένας αποτελεσματικός θεσμός που τους εμπόδιζε: Τα πολιτικά κόμματα. Τα οποία μέχρι πρόσφατα ακολουθούσαν μια σειρά από κοινούς, άγραφους κανόνες που εξασφάλιζαν ότι κανένας ακραίος εξωσυστημικός ή καμιά παλαβή, γραφική φιγούρα δε θα κατάφερνε να λάβει το χρίσμα τους και να διεκδικήσει την εξουσία. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, αυτοί οι άγραφοι κανόνες ήταν το μόνο που έσωζε τις ΗΠΑ από τους Τραμπ. Μέχρι τώρα.

Οι συγγραφείς εντοπίζουν τέσσερις βασικούς δείκτες που περιγράφουν το αν ένας ηγέτης επιδεικνύει αυταρχική συμπεριφορά σε βαθμό να το πάει για να γίνει δικτάτορας:

1) Το αν απορρίπτει τους δημοκρατικούς κανόνες 2) Το αν αμφισβητεί τη νομιμότητα των πολιτικών του αντιπάλων 3) Το αν ανέχεται ή ενθαρρύνει τη βία και 4) Το αν είναι πρόθυμος να περιορίσει τις πολιτικές ελευθερίες αντιπάλων ή ΜΜΕ.

Αν κάποιος ηγέτης εμφανίζει έστω και ένα από αυτά, υποστηρίζουν οι συγγραφείς, οι πολίτες της χώρας πρέπει να ανησυχούν πάρα πολύ. Όπως επισημαίνουν, ο Ντόναλντ Τραμπ μέσα στην πρώτη χρονιά της προεδρίας του έχει εμφανίσει και τους τέσσερις, και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις. Οι συγγραφείς τονίζουν όμως ότι ο Τραμπ δεν είναι η αιτία της δημοκρατικής κατάρρευσης, αλλά το σύμπτωμα. Το αποτέλεσμα. Η δημοκρατία στις ΗΠΑ δεν καταρρέει επειδή έχει τον Τραμπ. Έχει τον Τραμπ επειδή καταρρέει.

Εκτός από τα σημάδια που δείχνουν ότι μια δημοκρατία νοσεί, οι Levitsky και Ziblatt κάνουν λόγο και για τα μέσα που μπορούν να αναστείλουν την ασθένεια του δημοκρατικού πολιτεύματος. 

Η θεραπεία συνίσταται σε μια σειρά μέτρων όπως: η επαγρύπνηση των εκπροσώπων των θεσμών, η συνείδηση του καθήκοντος ως πατριωτική ευθύνη, η λήψη προληπτικών μέτρων και ο αιφνιδιασμός προτού τα πράγματα γίνουν ακόμα χειρότερα, η αποφασιστική εγκατάλειψη του εφησυχασμού, η οργάνωση κινητοποιήσεων και η ενεργοποίηση διαύλων πληροφόρησης, με κάθε τρόπο και με όλα τα διαθέσιμα μέσα ενημέρωσης, η σύμπραξη των δυνάμεων που υποστηρίζουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές τους διαφορές, απέναντι στις δυνάμεις του αυταρχικού λαϊκισμού. Επισημαίνουν επίσης ότι οι δημοκρατίες θα επιβιώσουν μόνο αν αποφασίσουν να υπερασπιστούν τις αρχές και τα ιδεώδη τους. 

Πηγή: The Guardian / Η Καθημερινή / Lifo

 

Comments

Leave your comment