Σπασμένος καθρέφτης

της Μερσέ Ροδορέδα

Ένα περίτεχνο μωσαϊκό για τους έρωτες και τα μυστικά μιας οικογενειακής δυναστείας στη Βαρκελώνη των αρχών του εικοστού αιώνα.

Η Μερσέ Ροδορέδα έχει αναδειχθεί ως η κορυφαία Καταλανή συγγραφέας του εικοστού αιώνα. Το σύνολο της βιβλιογραφίας της έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον της ακαδημαϊκής κοινότητας σε όλο το κόσμο. Χάρη σε μια σαγηνευτική γραφή που αποκαλύπτει με ακρίβεια την εσωτερικότητα των χαρακτήρων και απεικονίζει με καθηλωτικό τρόπο τη σωματική αλλά και ψυχική φθορά του αμείλικτου χρόνου. Συνδυάζοντας το ποιητικό όραμα της ζωής με τη δεδομένη σκληρή της όψη μέσα από ένα βλέμμα που αντικατοπτρίζει την υπέρτατη αθωότητα του κόσμου.

Γεννημένη μαζί με τον κινηματογράφο, όπως συνήθιζε να λέει η ίδια, η Μερσέ Ροδορέδα (Βαρκελώνη, 1908 – Ρομανιά ντε λα Σέλβα, 1983) ήταν μια αυτοδίδακτη και αντισυμβατική συγγραφέας που αγαπούσε τις βόλτες στην πόλη, την αρχιτεκτονική του Γκαουντί, τη ζωγραφική και το σινεμά. Γοητεύτηκε από τη γραφή του Τολστόι, του Προυστ, της Γουλφ, του Τζόις. Αναζητούσε τη ζωντάνια στη γραφή μέσα από τη φυσικότητα και τη σαφήνεια. Αλλά κυρίως πίστευε στη δύναμη των λέξεων.

Αυτές έγιναν ο σύμμαχός της, «για να νιώσει ότι υπάρχει», κατά τη διάρκεια της εξορίας, αρχικά στη Γαλλία και στη συνέχεια για είκοσι χρόνια στη Γενεύη όπου και έγραψε στα καταλανικά την αριστουργηματική Πλατεία Διαμαντιού. «Το πιο όμορφο μυθιστόρημα απ’ όσα έχουν εκδοθεί στην Ισπανία μετά τον Εμφύλιο» σύμφωνα με τον νομπελίστα Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.

Η εξορία άλλωστε διασχίζει όλο το έργο της Ροδορέδα. Του δίνει νόημα. Με τη μετασχηματιστική δύναμη της μνήμης σε ένα παιχνίδι αναδημιουργίας των αναμνήσεων. Επέστρεψε στη Βαρκελώνη στα μέσα της δεκαετίας του '70 μένοντας στo Ρομανιά ντε λα Σέλβα, όπου έζησε γράφοντας και φροντίζοντας τα αγαπημένα της λουλούδια μέχρι το θάνατό της το 1983.

Το 1974 ολοκλήρωσε τον Σπασμένο Καθρέφτη που είχε ξεκινήσει στη Γενεύη το 1968. Μετατρέποντας την πρώτη της εξορία σε δημιουργική ελευθερία. Τρεις γενιές μιας οικογένειας ανθίζουν και παρακμάζουν στη Βαρκελώνη από το 1870 και τον Ισπανικό Εμφύλιο ως την έλευση της δικτατορίας του Φράνκο. Φορτωμένες με μυστικά και απαγορευμένους έρωτες. Ένα καλειδοσκοπικό οικογενειακό έπος που εκτείνεται σε έξι δεκαετίες για να καταλήξει στην αποσύνθεση. Για πρώτη φορά η Ροδορέδα αφήνει το μονόλογο των γυναικείων χαρακτήρων της και γράφει το πιο περίπλοκο μυθιστόρημα της με πολλούς ήρωες.

Ένα θαυμάσιο μυθιστόρημα για την ακμή και την παρακμή μιας πλούσιας οικογένειας με ποιητικό λυρισμό αξεπέραστης ομορφιάς και μια αφοπλιστική καταγραφή των χαρακτήρων, των σχέσεων και των αλλαγών που συντελούνται μέσα τους. Το πιο φιλόδοξο βιβλίο της κορυφαίας Καταλανής συγγραφέως του εικοστού αιώνα.

Η ΜΕΡΣΕ ΡΟΔΟΡΕΔΑ ΚΑΙ Ο ΣΠΑΣΜΕΝΟΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΜΕ ΔΙΚΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΑ

Για μένα το να γράφεις καλά είναι να λες τα ουσιαστικά πράγματα με τη μεγαλύτερη απλότητα.

Ένα μυθιστόρημα είναι λέξεις. Χρησιμοποίησα το θέμα της μεταμόρφωσης σαν διέξοδο, σαν απελευθέρωση για τους χαρακτήρες μου. Και για μένα. Εξάλλου η μεταμόρφωση είναι φυσική.

Από επιθυμία να γράψω με ιδιαίτερο χαρακτήρα, έχω καλλιεργήσει, εδώ και πολλά χρόνια –κι αυτό είναι αθωότητα–, ένα είδος αγνότητας –που κατά βάθος μάλλον σημαίνει το να είναι κάποιος ο εαυτός του– με την ελάχιστη πιθανότητα νοθείας.

Οι αθώοι λογοτεχνικοί χαρακτήρες αποκαλύπτουν όλη μου την τρυφερότητα, με κάνουν να νιώθω καλά δίπλα τους, είναι οι μεγάλοι μου φίλοι. Οι ήρωες κάποιων διηγημάτων του Χέμινγουεϊ, οι μαύροι υπηρέτες των μυθιστορημάτων του Φόκνερ, η κοπέλα στο «Φως τον Αύγουστο» που διασχίζει τη μισή Βόρεια Αμερική με τα πόδια ή πάνω σε φορτηγά αναζητώντας τον γεωργό που θα την αφήσει έγκυο, που αγαπάει και δεν ξέρει που βρίσκεται.

Ο Σπασμένος καθρέφτης είναι ένα μυθιστόρημα όπου όλοι ερωτεύονται αυτόν που δεν πρέπει να ερωτευτούν και όποιος στερείται τον έρωτα ψάχνει να βρει κάποιον να του τον δώσει με κάθε τρόπο, μέσα σε μια ώρα ή μέσα σε μια στιγμή.

Ένα μυθιστόρημα είναι ένας καθρέφτης. Τι είναι ένας καθρέφτης; To νερό είναι καθρέφτης. Ο Νάρκισσος το ήξερε. Το ξέρει το φεγγάρι και το ξέρει η ιτιά. Όλη η θάλασσα είναι ένας καθρέφτης. Το ξέρει ο ουρανός. Τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής και του κόσμου. Υπάρχουν μαγικοί καθρέφτες. Διαβολικοί καθρέφτες. Παραμορφωτικοί καθρέφτες. Υπάρχουν καθρέφτες για να κυνηγήσεις κορυδαλλούς. Υπάρχει ο καθημερινός καθρέφτης που μας κάνει ξένους σ’ εμάς του ίδιους. Πίσω από τον καθρέφτη υπάρχει ένα όνειρο, όλοι θα ήθελαν να πιάσουν το όνειρο, που είναι η πιο βαθιά μας πραγματικότητα, δίχως να σπάσουν τον καθρέφτη.

Γράφω γιατί μου αρέσει να γράφω. Αν δεν φαινόταν υπερβολικό, θα έλεγα ότι γράφω για να αρέσω σ’ εμένα. Αν τελικά αυτά που γράφω αρέσουν και στους άλλους, τόσο το καλύτερο. Ίσως είναι πιο βαθύ. Ίσως γράφω για να επιβεβαιωθώ. Για να νιώσω ότι υπάρχω…

Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο ΕΔΩ.

Comments

Leave your comment