Ινστιτούτο ρύθμισης ρολογιών

Το Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών είναι ένα κόσμημα του τουρκικού μοντερνισμού –ίσως το σημαντικότερο μυθιστόρημα που γράφτηκε κατά τον εικοστό αιώνα στη γειτονική μας χώρα – και συγκαταλέγεται πλέον στα κλασικά έργα της παγκόσμιας πεζογραφίας.

Σε ένα πρώτο επίπεδο καταπιάνεται με τη φαιδρότητα της ύπαρξής μας, τις αδυναμίες και τα πάθη μας. Σε ένα δεύτερο επίπεδο πραγματεύεται τη σχέση μας με τον χρόνο, δηλαδή την αντίληψη που έχουμε για τη ζωή. Ο Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ περιγράφει την κρίσιμη περίοδο της μετάβασης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Τουρκική Δημοκρατία.

Στο επίκεντρο τούτης της εμβληματικής αφήγησης βρίσκεται ένας δημόσιος οργανισμός που προκύπτει από μιαν αμφίθυμη τάση για εκσυγχρονισμό. Ο βασικός του σκοπός είναι ένας, πολύπλοκος ωστόσο και ενίοτε κωμικός, να συγχρονίσουν άπαντες τα ρολόγια τους με τη δυτική ώρα. Για τους απείθαρχους προβλέπονται απίθανα πρόστιμα.

Το βιβλίο οργανώνεται γύρω από τα απομνημονεύματα του Χαϊρί Ιρντάλ, ενός ιδανικού αντιήρωα που κάποια στιγμή συναντά τον Χαλίτ Αγιαρτζί, έναν δαιμόνιο πρώην κρατικό υπάλληλο, ο οποίος, εκμεταλλευόμενος τις γνωριμίες του, αποφασίζει να συστήσει, ακριβώς, το Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών. Με απρόβλεπτα και αξέχαστα αποτελέσματα. 

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ υπήρξε κορυφαία μορφή των σύγχρονων τουρκικών γραμμάτων. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1901 και πέθανε το 1962, στην ίδια πόλη που αγάπησε βαθιά. Θεωρείται ευρέως ένας από τους μείζονες Τούρκους συγγραφείς του περασμένου αιώνα. Ήταν ποιητής, πεζογράφος και κριτικός. Σπούδασε φιλολογία και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του δίδαξε λογοτεχνία, αρχικά ως καθηγητής σε λύκεια και αργότερα σε ακαδημαϊκές σχολές. Για ένα διάστημα χρημάτισε και επιθεωρητής της Εθνικής Παιδείας. Πολυσχιδής διάνοια ο ίδιος, έπλασε ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό σύμπαν, όπου συγχωνεύονται αρμονικά οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές με τις παραδόσεις και τις ευαισθησίες της Εγγύς Ανατολής. Το Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών, κορωνίδα της καλλιτεχνικής του δημιουργίας σύμφωνα με πολλούς μελετητές, εμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950, όταν μια εφημερίδα άρχισε να το δημοσιεύει σε συνέχειες. Υπό μορφή βιβλίου κυκλοφόρησε το 1961. Άλλα αξιοσημείωτα έργα του είναι, μεταξύ άλλων, το μυθιστόρημα Γαλήνη (1949) και το αφηγηματικό δοκίμιο Πέντε πόλεις (1946)